21-02-12 NASA Jednostka orbitująca wokół Księżyca (Lunar Reconnaissance Orbiter) należąca do NASA i nadzorowana przez Arizona State University sfotografowała serię rowów tektonicznych w wyżynnych częściach Księżyca przelatując na wysokości około 25 km nad jego powierzchnią (wysokość dwukrotnie większa niż pułap komercyjnych samolotów). Dotychczas sądzono, że na skutek stygnięcia jądro Księżyca się kurczy a skorupa nie wykazuje żadnej aktywności tektonicznej. Odkrycie rowów tektonicznych związanych z uskokami normalnymi wskazuje na rozciąganie skorupy. Wiek uskoków jest oceniany na najwyżej 50 mln lat.

Zdjęcie po prawej stronie przedstawia największy z odkrytych rowów tektonicznych na niewidocznej stronie Księżyca (szerokość rowu około 500 m i głębokość około 20 m). Zdjęcie dostępne dzięki NASA/Goddard/Arizona State University/Smithsonian Institution.

24-01-12 Guardian Gniazda dinozaurów starsze o 100 milinów lat od najstarszych dotąd znanych znaleziono w parku narodowym Golden Gate Highlands w Południowej Afryce. Oprócz 10 gniazd i 34 jaj, odkryto też łupiny skorup i odciski łap "gadzich pisklaków" sprzed 190 milionów lat. Należały do dinozaurów określanych jako Masospondyle, które miały 6 metrów wysokości i były przodkami Zauropoda. Lokalizacja gniazd wskazuje na to, że dinozaury wracały wielokrotnie w to samo miejsce, aby złożyć jaja i opiekowały się młodymi po ich wykluciu.

11-01-12 Google Wyszukiwarka Google obchodzi 374 rocznicę urodzin Nicolausa Steno (Nielsa Stensena) duńskiego biskupa i geologa. Steno jest uważany za ojca stratygrafii, autora zasady superpozycji, następstwa gatunkowego, poziomego zalegania warstw oraz obocznej ciągłości. Jego prace były oparte na obserwacjach geologicznych, które prowadził w okolicach Rzymu. Jako pierwszy starał się uporządkować następstwo warstw skalnych, analizował zawarte w nich skamieniałości i rozważał metodologię rekonstrukcji paleogeograficznych. Jest także uważany za ojca współczesnej filozofii nauki, ponieważ wprowadził zespół zasad odnoszących się do metod dociekania oraz pojęcie "drabiny wiedzy", czyli zasadę mówiącą, że wiedza na temat ukrytych przyczyn może być poznana dzięki połączeniu logicznego dociekania i doświadczenia. Jako pierwszy postulował też rozdział pomiędzy argumentami religijnymi a nauką.

07-01-12 Głos Wielkopolski PIG Świadkowie zdarzenia opisują je jako podniesienie a następnie kołysanie ziemi. Nie doszło do żadnych zniszczeń. Następnego dnia (7 stycznia) odnotowano trzęsienie ziemi w okolicach Polkowic o natężeniu 3,2 stopnia. W wywiadzie udzielonym dla Głosu Wielkopolskiego, prof. Stanisław Lorenc z UAM stwierdził, że przyczyną mogło być odciążenie górotworu w wyniku górnictwa odkrywkowego, tektonika solna lub glacjalne ruchy izostatyczne. Z raportu Państwowego Instytutu Geologicznego wynika, że wstrząsy nie mogły być spowodowane szczelinowaniem hydraulicznym związanym z poszukiwaniami gazu łupkowego (ang. shale gas) oraz gazu zamkniętego (ang. tight gas).

01-01-12 LROC News Wired Science Jednostka orbitująca wokół Księżyca (Lunar Reconnaissance Orbiter) należąca do NASA i nadzorowana przez Arizona State University sfotografowała krater Aristarchus w północnej cześci widocznej połowy Księżyca przelatując na wysokości około 25 km nad jego powierzchnią (wysokość dwukrotnie większa niż pułap komercyjnych samolotów). Krater ma głębokość około trzech tysięcy metrów i powstał 450 mln lat temu w wyniku uderzenia asteroidu, które odsłoniło wnętrze skorupy. Fotografia obejmuje cały profil zbocza a jej rozdzielczość umożliwia rozpoznawanie obiektów o wielkości pół metra.

Krater znajduje się na północny zachód od morza Oceanus Procellarum (Ocean Burz), które stanowi najbardziej rozległą na Księżycu pokrywę bazaltową. Sąsiaduje też z Wyżyną Aristarchus o skomplikowanej i niewyjaśnionej budowie geologicznej. Wcześniejsze fotografie wykonane za pomocą teleskopu Hubble'a wykazały obecność ilmenitu (FeTiO₃). Ilmenit ma wysoką zawartość tlenu, co jest ważne z punktu widzenia przyszłych wypraw kosmicznych. Badania wnętrza krateru mogą przyczynić sie do wyjaśnienia pochodzenia skał granitowych na Księżycu.

Zdjęcie po prawej stronie dostępne dzięki NASA/GSFC/Arizona State University. Kliknięcie przekierowuje do zdjęcia o wysokiej rozdzielczości na stronie Lunar Reconnaissance Orbiter Camera, NASA.

23-12-11 Science India.com Skamieniałości o kulistym kształcie znalezione w formacji Doushantuo w Chinach pochodzące z ediakaru (ostatni okres neoproterozoiku) dotychczas były powszechnie uważane za embriony wczesnych organizmów zwierzęcych. Skamieniałości zachowują etapy podziału komórek przypominających amebę. Badania tomografii rentgenowej wykazały jednak, że nie mają cech charakterystycznych dla zwierząt, czy ich embrionów. Są to skamieniałości, które utrwaliły podział komórkowy propagul, komórek służących rozmnażaniu organizmów.
Należą one nie tyle do organizmów z królestwa zwierząt, lecz do szerszej grupy organizmów określanych jako Holozoa (do której nie są zaliczane grzyby, lecz są zaliczane zwierzęta i ich jednokomórkowi krewni, jak na przykład wiciowce kołnierzykowe, czyli pierwotniaki zwierzęce). Oznacza to, że są to "spory" przodków zwierząt. Odkrycie ma szczególne znaczenie ponieważ wskazuje na ewolucję królestwa zwierząt.

14-12-11 Guardian Trzy naziemne teleskopy: Liverpool Telescope na Wyspach Kanaryjskich, Shane Telescope w Lick Observatory w Kaliforni i Keck I Telescope na Mauna Kea na Hawajach oraz niedługo później obserwatowium kosmiczne NASA SWIFT wychwyciły wybuch supernowej SN2011fe w Galaktyce Pinwheel zaledwie 11 godzin po rozpoczęciu jej wybuchu. Po raz pierwszy udało się uchwycić supernową w tak wczesnym stadium rozwoju.
Wybuch jest wynikiem eksplozji termojądrowej białego karła zbudowanego z węgiela i tlenu. Wybuch supernowej przekształca tlen i węgiel w pierwiastki ciężkie i jest ich ważnym źrodłem we wszechświecie. Zarejestrowano wyrzucenie w przestrzeń pierwieastków tlenu, magnezu, krzemu, wapnia i żelaza z prędkością 16 000 km/s. Obserwacja jest szczególnie ważna ponieważ dostarcza informacji na temat tworzenia nowych pierwiastków w kosmosie.

05-12-11 BBC New Scientist British Antarctic Survey zaprezentowało wyniki lotniczych badań radarowych BEDMAP2, które z grubsza objęły powierzchnię całej Antarktydy. Posłużyły one do sporządzenia mapy topografii podłoża skalnego w tym Gór Gamburtseva, których szczyty dochodzą do 3000 m n.p.m. i są wciąż przykryte przez lód o grubości ponad kilometra.

02-12-11 BBC Naukowcy z Instytutu Nauk o Ziemi Iceland University spodziewają się erupcji wulkanu Ketla na Islandii. Krater wulkanu ma średnicę 10 kilometrów i jest znacznie większy od jego sąsiada Eyjafjallajokull, którego wybuch wiosną 2010 roku sparaliżował ruch lotniczy nad Europą. Oba wulkany są przykryte czapą lodowcową a jej topienie prowadzi do katastroficznych powodzi, nazywanej Jökulhlaup i wytwarzania chmur pyłu wulkanicznego połączonego z parą wodną.
Erupcja Ketla zazwyczaj zdarza się co 40 - 80 lat, natomiast jego ostatni wybuch miał miejsce w 1918 roku. W październiku tego roku zanotowano przeszło 500 wstrząsów wokół kaldery, co wskazuje na przemieszczanie magmy w kierunku komory. Aktywność wulkaniczna na Islandii związana jest ze strefą ryftową Grzbietu Środkowoatlantyckiego.

01-12-11 Scientific American Geophysical Research Letters

Trzęsienie ziemi w Japonii z 11 marca 2011, które spowodowało awarię reaktora atomowego w Fukushimie (zachodnie wybrzeże Japonii) miało natężeniu 9 stopni w skali Richtera w okolicach Rowu Japońskiego. Pomiary satelitarne oraz ich porównanie z mapami dna oceanu z 1999 roku, wykazały przesunięcie płyty ochockiej, na skraju której znajdują się wyspy Japonii o 16 metrów w pionie i o 50 metrów w kierunku południowo wschodnim, czyli w kierunku Rowu Japońskiego i płyty pacyficznej. Rów Japoński jest miejscem, w którym płyta pacyficzna podsuwana jest pod płytę ochocką. Dokładniejsza analiza wykazała, że wschodnie wybrzeże Japonii przesunęło się o 5 m na południowy wschód, dno morskie położone dalej od brzegu przesunęło się o 15 do 30 m na południowy wschód, zaś skorupa w pobliżu rowu przesunięta została o 50 m. Zdaniem Toshiya Fujiwary, jednego z badaczy zjawiska, takie zróżnicowane przesunięcie w kolejnych punktach wskazuje na to, że w sumie to płyta ochocka pomiędzy wybrzeżem a rowem uległa rozciągnięciu.